Uşaqlarımızı müdafiə etmək üçün bizim yardımçı ola biləcək məlumat və faktlara ehtiyacımız vardır. Uşaqla mövcud olan münasibətləri cinsi məqsədlər üçün istifadə etməsinə işarə edən əlamətlər heç də asanlıqla müşahidə edilmir. Biz onların oynadıqları oyunlar barəsində narahatlıq hiss edə bilər, bəzən onlara təklikdə oynamaq üçün şərait yarada bilərik.

 

Uşaqlar adətən onları narahat edən problemlər barədə bizlərə deməkdən daha çox nəsə göstərməyə çalışır. Narahatedici davranışa bir çox səbəb ola bilər, lakin bir necə əlamətin kombinasiyası və ya birgə müşahidə edilməsi kömək və məsləhət almaq üçün işarə ola bilər.

Uşaqların davranışında nələrə diqqət yetirmək gərəkdir: • Oyuncaq və ya digər əşyalarla seksual tərzdə oynamaq. • Gecəyarı oyanma, pis yuxular görməsi. • Təcrid olunmuş görmək. • Şəxsiyyətin dəyişməsi, sanki təhlükədə olmalarınl duymaq. • Daha kiçik yaşlılara məxsus davranışlara qayıtma, məsələn, yerinə bayıra getmək. • Bəzi yerlər və ya insanlardan başa düşülməyən səbəblərdən çəkinmək və ya qorxmaq. • Hirsli olmaq. • Yemək davranışlarının dəyişməsi. • Fiziki işarələr, məsələn, cinsi orqanlar ətrafı göyərtilər və ya səpkilər, cinsi keçən xəstəliklər. • Gizliliyə üstünlük vermək.

 

Bunların hamısı çox narahatedici görsənir – böyüklər uşaqlarla təhlükəsiz davrana bilərmi?

Əlbəttə, böyüklərin əksəriyyəti təhlükəsizdir. Fiziki yaxınlıq uşaqların tərbiyəsi və inkişafı prosesində zəruridir və stimullaşdırılmalıdır. Lakin təmiz fikirli yaxınlıqla zorakılığa gətirib çıxaran yaxınlıq arasında fərqi duymaq çox çətindir. Əgər biz yaşlının uşağa və ya uşaqlara qarşı davranışından narahatçılıq hiss ediriksə, inandığımız kiməsə müraciət etmək və məsləhətləşmək vacibdir. Uşaq Hüquqları üzrə Azərbaycan QHT Alyansının məxfi telefon xəttinə zəng açaraq məsləhət ala bilərsiniz – 994-50-575-48-48 nömrəli telefona zəng edin.

Uşaqları cinsi zorakılığa məruz qalmaqdan müdafiə etmək üçün biz nə edə bilərik?
Böyüklər və uşaqlar arasında təhlükəsiz münasibətlər ondan ibarətdir ki, bu münasibətlər boyu məxfiliyi saxlamaq mümkün deyil. Belə münasibətlər zamanı hətta uşaq əgər zorakılığa “Yox” deyə bilməyibsə belə, o danışmağa çətinlik çəkməyəcək. Uşaqlara qarşı zorakılıq edən insanlar bu cür vəziyyətlərdən qaçmağa çalışır. Uşaqlar və valideynlər/qayğıgöstərənlər arasında nə qədər sıx münasibətlər olarsa və zorakılıq etmək istəyən şəxslərə bu münasibətlərə müdaxilə etməyə nə qədər çox çətinliklər yaradılsa, bir o qədər də biz uşaqlarımızı müdafiə etmiş olarıq.
Bəzi hallarda zorakılıq edən şəxs valideyn və ya digər yaxın ailə üzvüdür. Bu baş verdikdə digər valideyn və ya ailənin digər üzvləri üçün bunu müşahidə etmək daha ağrılı olur, uşaqlar isə “Yox” deməyə çətinlik çəkir və başqalarına bu hal haqqında danışmağa çəkinir.
Uşağa qarşı cinsi zorakılığın qarşısını almaq üçün biz bir sıra tədbirlər görə bilərik. Bəzən uşağın ailəsinə özgə olan şəxslər ailəyə yaxın insanlardan nə baş verdiyini daha tez və daha yaxşı müşahidə edə bilir.

Uşaqlara qarşı cinsi zorakılığın qarşısını almaq üçün biz aşağıdakılara riayət etməliyik:

1. Tanıdığımız insanın uşaqlara qarşı seksual marağının olduğuna işarə edən xəbərdar əlamətlər barədə məlumatlı olmalı və əgər narahatçılığımız varsa dərhal yubanmadan kömək almaq üçün müraciət etməliyik. Burada təsvir edilmiş əlamətləri dərk etməliyik ki, ən erkən vaxtlarda nəyi diqqət yetirməli olduğumuzu bilək. Əgər tanıdığımız insanın uşaqlara qarşı seksual marağının olduğunu və ya uşaqlara qarşı cinsi zorakılıq etdiyi barədə şübhələniriksə, onda dərhal mütəxəssisə müraciət etməli və yardım istəməliyik. Bunu məxfi saxlamayın.

2. Uşaqlarla danışın və onların demək istədiklərinə diqqətlə qulaq asın.

Uşaqlara qarşı cinsi zorakılıq edən insanlar belə halların məxfi qalmasına arxalanır. Onlar uşaqları susmağa vadar edir və böyüklərlə qarşılıqlı inam əsasında elə münasibətlər qurmağa çalışır ki, biz hətta şübhələnsək belə, susmağa üstünlük verəcək və ya bütün fikirlərimizi dağıtmağa cəhd edəcəyik. Bu məxfiliyi aradan qaldırmaq üçün ilk addım olaraq biz uşaqlarımızla açıq və qarşılıqlı inam əsasında qurulmuş münasibətlər qurmalıyıq. Bu ondan ibarətdir ki, biz uşaqların fikirlərinə, narahatçılıqlarına və ya qorxularına diqqətlə yanaşmalı və onlar haqqında bizə danışmaqdan çəkinməməyə inandırmalıyıq. Uşaqlarla reproduktiv sağlamlıq mövzuları və cinsi münasibətlər haqqında söhbətlər aparmalıyıq və onların ehtiyac duya biləcəkləri sözləri istifadə etməkdən çəkinməməliyik.

3. Uşaqlara aydın göstərməliyik ki, “Yox” demək elə çətin deyil.

Uşaqlara lazım gələn hallarda, məsələn, oynamaq istəməyəndə, qıdıxlanmağı, qucaqlanamağı və öpülməyi istəməyəndə buna “YOX” deməyi bacarmağı öyrədin. Onlara düzgün olmayan davranışın nə olduğunu anlatın və əgər onlar bu cür qəbul edilməyən davranışa məruz qalıblarsa, və ya onları hər-hansı bir davranış narahat edirsə və hətta əgər belə hallarda onlar “Yox” deyə bilməyiblərsə belə dərhal sizə bu haqda məlumat verməli olduqlarını onlara başa salın.

4. Ailə üzvləri arasında pərdəni qoruyun

Əmin olun ki, hər bir ailə üzvünüzün paltar dəyişmək, vanna qəbul etmək, yatmaq və digər özəl işlər görmək üçün tam imkanları var. Hətta kiçik uşaqlar belə daimi dinlənməli və onların istəklərinə hörmətlə yanaşılmalıdır.

5. Uşaqlarımıza baxmaq üçün seçdiyimiz insanların seçim prosesinə diqqətlə yanaşmaq və həssas olmaq.

Uşaqların kimilə birlikdə qalmalı barədə ehtiyyatlı düşünmək. Uşağa baxmaq üçün işə götürmək istədiyimiz şəxs haqqında dolğun məlumat toplamaq və hər-hansı bir şübhə yarandıqda bu şəxslə uşağın tək qalmasına şərait yaratmamaq. Əgər uşaq hər-hansı bir qulluqçu – uşağa baxanla birgə qalmaq istəmirsə, onda bunun səbəblərini öyrənmək üçün uşaqla söhbət edin.

Hər-hansı tanıdığımız şəxsin uşaqlara qarşı zorakılıq etdiyi və ya bu fikirdə olduğunu şübhələndikdə biz nə edə bilərik?

Uşağa qarşı zorakılıqda kimisə suçlamaq ağır hissiyatlar yaradır. Əgər şübhələndiyimiz şəxs ailəmizə və ya bizim özümüzə yaxın biridirsə, bu ondan da ağır olur. Bu cür fikirləri inkar etmək və onları qəbul etməmək daha asandır. Bu cür vəziyyətdə kiminləsə söhbət etmək sonradan sizin fikirlərinizin doğru olduğunu seyr etməkdən daha yaxşıdır. Və yadda saxlayın, biz heç zaman tənha deyilik. Hər il yüzlərlə insane öz ailəsi və ya dostları arasında uşaqlara qarşı zorakılıq edənləri müşahidə edir. Zorakılığa məruz qalmış uşaq və onun ailəsi bu cür hadisədən bərpa olunmaq üçün mütəxəssis köməyinə böyük ehtiyacları vardır.
Əməli tədbirlər uşağa qarşı olan zorakılığı önləyə bilər, zorakılığa məruz qalmış uşağın müdafiəsini təmin edər və bərpa üçün yardım göstərə bilər. Bu həmçinin zorakılıqdan əl çəkmək üçün zorakılıq etmiş şəxsə lazımi müalicə almaq və yenidən icmanın təhlükəsiz üzvünə çevrilməsinə köməklik edər. Əgər zorakılıq edən şəxs bizə yaxın bir adamdırsa, onda biz özümüz üçün də yardım almalıyıq.

 

Siz nə edə bilərsiniz:
Uşaq Hüquqları üzrə QHT Alyansına zəng edin!

994-12-493-21-42
994-50-575-48-48

Əgər sizing hər-hansı bir şəxsin – böyük və ya kiçik olduğundan asılı olmayaraq – davranışından şübhələnirsinizsə, bizə zəng edin, narahatçılıqlarınızla bölüşün və bizim mütəxəssislərimiz sizə məxfi məsləhətlər verə bilər və nə edə biləcəyinizi sizlərə anlata bilərlər.

Yerli polis orqanları və ya social xidmətlərə müraciət edin.

Siz həmçinin bu sahədə fəaliyyət göstərən QHT-lərə müraciət edə bilərsiniz. Polis və social xidmətlər şübhləli bilinən hallarda birgə lazımi tədbirlər görə bilər. Onlar sizdən bəzi detalları soruşaraq faydalı məlumat əldə etdikdə araşdırma aparacaqlar. Polis və social xidmətləri təşkil edən insanlar çox təcrübəlidir və uşaq və ailəsilə həssas davranacaqlar. Yadda saxlayın ki, uşağa qarşı cinsi zorakılıq cinayət əməlidir və bunu törədən şəxs məhkəməyə verilməlidir.
Uşaqlarımız bizim gələcəyimizdir və bizim hər birimiz onları müdafiə etmətkdə borcluyuq. Yubanmayın, vaxtında tədbir görün.
Məsləhət almaq üçün Uşaq Hüquqları üzrə QHT Alyansına müraciət edin.